Beleidsevaluaties
Vergroening landbouwsteun remt achteruitgang biodiversiteit (2011)
De door de Europese Commissie voorgestelde ‘vergroening’ van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) remt de achteruitgang in biodiversiteit af, met name in regio’s met intensieve landbouw. Extensieve landbouwgebieden zijn meer gebaat met bescherming van de bestaande soortenrijkdom. Regionale differentiatie van beleid, afgestemd op de lokale omstandigheden, kan gunstiger resultaten opleveren.
- Zie het rapport "Vergroening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid"
Gerichte landbouwsubsidies zijn effectief voor natuur en landschap (2007)
Gerichte landbouwsubsidies dragen bij aan maatschappelijke doelen als natuur, landschap en dierenwelzijn. Hiermee kan onder andere de verdroging in belangrijke natuurgebieden worden opgelost, kunnen veenweidegebieden worden beschermd en kan het landelijk gebied beter toegankelijk gemaakt worden voor recreatie. Gerichte subsidiëring is hiervoor effectiever dan een vaste subsidie per hectare. Vooral direct na invoering van de gerichte subsidies kunnen de inkomens van veel landbouwbedrijven echter aanmerkelijk dalen.
- Zie het rapport "Opties voor Europese landbouwsubsidies"
Oplossing nitraatprobleem dichterbij maar fosfaatproblematiek is hardnekkig (2007)
Nederland kan in 2015 voldoen aan de Europese nitraatnorm voor grondwater. Uitzondering vormt het zuidelijk zandgebied, waar de nitraatconcentratie ruim 30 mg/l te hoog blijft. De kwaliteit van het oppervlaktewater zal in de komende 20 jaar – ondanks evenwichtsbemesting voor fosfaat – echter niet verbeteren. Dit zijn de belangrijkste conclusies van de evaluatie van de Meststoffenwet van het Milieu- en Natuurplanbureau.
- Zie het rapport "Werking van de meststoffenwet 2006"
Landbouw wordt duurzamer, maar onvoldoende om milieudoelen te halen (2007)
De landbouw is duurzamer gaan produceren en staat meer open voor de wensen van de samenleving. Toch worden de milieudoelen voor de lange termijn niet gehaald. Dit komt omdat het bestaande beleid boeren onvoldoende stimuleert deze doelen te halen. Dit blijkt uit een studie van het MNP naar duurzame ontwikkeling van de landbouw tussen 2001 en 2006.
- Zie het rapport "Duurzame ontwikkeling van de landbouw in cijfers en ambities. Veranderingen tussen 2001 en 2006"
Tussendoel gewasbeschermingsbeleid gehaald; bereiken doel 2010 onzeker (2007)
Boeren en tuinders zijn in de periode 1998-2005 het milieu aanzienlijk minder gaan belasten met gewasbeschermingsmiddelen. Daarmee wordt aan de tussendoelstelling van het beleid voldaan. Toch bevat het oppervlaktewater op de helft van de meetlocaties nog te veel gewasbeschermingsmiddel. Sinds 2001 is de belasting nauwelijks verder afgenomen. Onzeker is daarom of de milieudoelen voor 2010 zullen worden gehaald.
- Zie het rapport "Tussentijdse evaluatie van de nota Duurzame Gewasbescherming"
Natuur loopt risico door te snelle overgang naar biobrandstoffen (2006)
De transitie naar biomotorbrandstoffen heeft in Europa en recent ook in Nederland krachtige impulsen gekregen. Tal van activiteiten worden zichtbaar, veel bekende dan wel eenvoudige basistechnieken worden toegepast. Vanuit ecologisch perspectief kleven daaraan naast voordelen echter ook nadelen. Het Nederlandse beleid heeft de gezamenlijke visievorming en R&D goed ondersteund, maar is nog slechts in beperkte mate consistent langetermijnbeleid.
- Zie het rapport "Evaluatie van transities: Systeemoptie vloeibare biobrandstoffen"
Nieuwe mestbeleid leidt tot minder milieubelasting (2006)
Het nieuwe mestbeleid met een stelsel van gebruiksnormen is per 1 januari 2006 van kracht geworden. Dit brengt de milieudoelstellingen op een tweetal aspecten (evenwichtsbemesting fosfaat en nitraat in het grondwater) binnen bereik. De reductiedoelstelling voor belasting van het oppervlaktewater blijft buiten bereik.
- Zie het rapport "Nutrientenbelasting van bodem en water: verkenning van de gevolgen van het nieuwe mestbeleid"
Welke ruimte biedt de Kaderrichtlijn Water - Een quick scan (2006)
De Europese Kaderrichtlijn Water bepaalt dat het Nederlandse grond- en oppervlaktewater in 2015 overal van goede ecologische kwaliteit moet zijn. Het voorgenomen beleid in Nederland leidt tot een geringe verbetering van de waterkwaliteit in de regionale wateren. Voor verbetering van de ecologische condities is een extra beleidsinspanning nodig, vooral voor fosfor.
Stikstof- en fosfaatoverschotten in 2003 gestegen (2005)
De stikstofoverschotten zijn in de periode 1997-2002, in vergelijking met andere Europese landen, sterk afgenomen. Aan de afname van de overschotten is in 2003 een einde gekomen. De verwachting is bovendien dat de overschotten ook in de periode 2004-2006 niet verder zullen afnemen.
- Zie de Milieubalans 2005.
(Kosten-) Effectiviteit Generiek en Gebiedsgericht Ammoniakbeleid (2005)
Om de natuur te beschermen zijn nog aanzienlijke reducties in de ammoniakuitstoot nodig. Met goedkope maatregelen is slechts een beperkte reductie mogelijk. De aanvullende maatregelen zijn aanzienlijk duurder.
- Het Milieu- en Natuurplanbureau concludeert dit in een studie naar de (kosten-)effectiviteit van generiek en gebiedsgericht ammoniakbeleid.
Milieu- en natuurverbetering reconstructie valt tegen (2004)
Het kabinet heeft plannen voor de herinrichting van het landelijk gebied, de zogenaamde reconstructie. Die reconstructieplannen zijn positief voor landbouw, waterbeheer en natuurverwerving, maar dragen nauwelijks bij aan het verbeteren van de milieukwaliteit.
- Zie het rapport "Schuiven op zand - ex-ante evaluatie van de reconstructieplannen"
Stikstof en fosfaatoverschotten sterk gedaald, maar milieudoelstellingen zijn niet binnen bereik gekomen (2004)
Het mineralenbeleid van de afgelopen jaren heeft de oplossing van het mestprobleem dichterbij gebracht. Door het mestbeleid en de inspanning van de landbouw was het overschot van fosfaat en stikstof in 2002 ruim 30% lager dan in 1997. Desondanks zijn de Europese en daaruit afgeleide nationale milieu-doelstellingen voor nitraat in grondwater en stikstof en fosfaat in oppervlaktewater niet binnen bereik gekomen.
- Zie het evaluatierapport "Mineralen beter geregeld"
Beleidsbrief Bodem: onvoldoende waarborg voor doelbereiking (2004)
Het Milieu- en Natuurplanbureau heeft op verzoekvan het ministerie van VROM de in december 2003 verschenen Beleidsbrief Bodem geëvalueerd op milieu- en natuureffecten. Het accent van het bodembeleid verschuift van bodemverontreiniging naar duurzaam bodemgebruik; hiermee komen ook de omvangrijke bodemproblemen in het landelijk gebied (bijvoorbeeld fosfaatophoping) in beeld. De Beleidsbrief Bodem bevat echter weinig waarborgen dat dit doel gehaald wordt.
De Europese landbouw heeft toekomst, ook na afschaffing van de EU-landbouwsubsidies (2004)
De Europese landbouw heeft toekomst, ook na afschaffing van de EU-landbouwsubsidies. Dit blijkt uit de studie EURuralis naar de toekomst van het Europese landelijke gebied, uitgevoerd door Wageningen Universiteit en Researchcentrum en het Milieu- en Natuurplanbureau. De studie werd uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van LNV in het kader van het Nederlands voorzitterschap van de EU, om de strategische discussie in Europa te stimuleren. Vier scenario's voor de toekomst van het Europese landelijke gebied zijn verkend op hun gevolgen voor "people, planet and profit".
