Klimaatverandering: Beleidsevaluaties

Het onderdeel beleidsevaluaties laat zien wat het Milieu- en Natuurplanbureau vindt van de effecten en gevolgen van het uitgezette of voorgenomen beleid. Voor een beschrijving van beleid zelf verwijzen wij naar het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM).

Kyoto Protocol
Het klimaatbeleid is gestoeld op de afspraken in het Kyoto Protocol en de aansluitende afspraken binnen de Europese Unie. Nederland moet de uitstoot van de belangrijkste broeikasgassen, kooldioxide, lachgas, methaan en een aantal fluorverbindingen, in de periode van 2008-2012 met 6% terugdringen ten opzichte van 1990. Dat betekent dat Nederland uiterlijk in 2012 199 Mton, omgerekend naar CO₂-equivalenten, broeikasgas uitstoot. Dat is 6% minder dan in 1990. De helft van de reductie wil de overheid met binnenlandse maatregelen halen, de rest in het buitenland. Van de binnenlandse doelstelling wil zij tweederde door emissiereducties van koolstofdioxide realiseren en eenderde met een reductie in de emissie van de overige broeikasgassen. Het klimaatbeleid is gericht op de sectoren huishoudens, landbouw, verkeer en vervoer, industrie en energie. Op de lange termijn wil de overheid de overgang (transitie) naar een duurzame energiehuishouding bewerkstelligen om de uitstoot van koolstofdioxide verder te beperken. Het zogenoemde transitiebeleid staat beschreven in het vierde nationale milieubeleidsplan, het MNP4.

In de twee delen van de Uitvoeringsnota klimaatbeleid uit 1999 en 2000 staat hoe de overheid denkt de Kyotodoelstellingen te halen. Hierbij wordt de helft van de benodigde emissiereducties met maatregelen binnen Nederland gehaald en de helft in het buitenland met behulp van de flexibele instrumenten uit het Kyoto Protocol. De binnenlandse maatregelen staan beschreven in deel 1 van de Uitvoeringsnota. De nota vermeldt drie 'maatregelpakketten': een basis-, reserve- en een vernieuwingspakket. Het basispakket bevat de maatregelen die nu als onderdeel van het klimaatbeleid worden uitgevoerd om het binnenlandse deel van de inspanning te realiseren. Het reservepakket vermeldt maatregelen waaruit bij eventuele tegenslagen kan worden geput. Het vernieuwingspakket bevat vernieuwende initiatieven waarmee Nederland na 2008-2012 verdere reducties kan halen. In deel 2 van de Uitvoeringsnota klimaatbeleid komen de buitenlandse maatregelen Joint Implementation, Clean Development Mechanism en emissiehandel aan bod.

Zie de Milieubalans 2006 voor hoe Nederland op de route ligt om het Kyoto Protocol te halen.
Zie ook de Vraagbaak van het Kyoto Protocol

Waarom klimaatbeleid
De doelstellingen van het Kyoto Protocol worden gezien als een eerste stap naar stabilisatie van broeikasgasconcentraties. In 1992 hebben de regeringen afgesproken dat de landen ervoor zorgen dat de concentraties van broeikasgassen in de atmosfeer op een niveau gestabiliseerd worden dat gevaarlijke menselijke verstoring van het klimaatsysteem wordt voorkomen. Dit niveau moet worden bereikt binnen een zodanig tijdsbestek dat ecosystemen in staat zijn zich op natuurlijke wijze aan te passen aan klimaatverandering. Ook moet dit niveau worden bereikt binnen een dusdanig tijdsbestek dat de voedselproductie niet in gevaar komt en de economie zich op duurzame wijze kan ontwikkelen.’ 

Zie de MNP-publicatie "Hoeveel warmer mag het worden?"

Klimaatdoelstellingen
De Europese Unie heeft vervolgens in 1996 besloten om de temperatuurstijging niet verder te laten gaan dan 2 ºC boven het pre-industriële niveau. Als stabilisatieniveau van de broeikasgasconcentratie is hier 550 ppmv CO2-equivalenten voor bepaald. Nieuwe wetenschappelijke inzichten hebben er echter voor gezorgd dat de milieuministers van de Europese Unie eind 2004 hebben geconcludeerd dat een nog lager stabilisatieniveau moet worden nagestreefd om de 2-gradendoelstelling te halen. Hoe lager het gewenste stabilisatieniveau, des te meer emissiereducties moeten worden opgelegd in het vervolgbeleid na het Kyoto Protocol (na 2012).

Zie de MNP-bijdrage aan de Europese stabilisatiestudie "Global Reduction Pathways".
Zie ook "Het behalen van de EU 2 graden klimaatdoelstelling: mondiale en regionale emissie implicaties".