Kopenhagen: steun voor tweegradendoel maar te weinig emissiereducties

Het politieke draagvlak om de temperatuurstijging te beperken tot twee graden is verstevigd, maar er zijn - zoals verwacht - nog geen wettelijk bindende internationale afspraken gemaakt. China en India laten toe dat hun inspanningen om de broeikasgassen terug te dringen worden geanalyseerd, er zijn financiële toezeggingen gedaan (30 miljard dollar in 2010-2012) en er is overeenstemming over het beheer van een fonds voor ontwikkelingslanden om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen en terug te dringen. Dit zijn hoofdzaken van het ‘Kopenhagen akkoord’ dat in Kopenhagen is overeengekomen tussen de belangrijke spelers aangevoerd door de Verenigde Staten, China, India, EU, en Brazilië.

Kopenhagen akkoord is onderdeel van het Klimaatverdrag

In het Kopenhagen Akkoord zijn besluiten genomen over de onderwerpen van het Bali Actie Plan en deze zijn direct operationeel gemaakt. Vrijwel alle partijen, op een handvol na, bleken bereid dit akkoord onder de werking van de Conferentie van Partijen (COP) bij het Klimaatverdrag te brengen. Dit is gebeurd door middel van een COP -besluit ‘kennis te nemen van het Kopenhagen akkoord’.

Dit akkoord en de bijbehorende besluiten over de voortgang is te vinden op de site van het UNFCCC.

Verdergaande reductieafspraken nodig

Het akkoord erkent dat er omvangrijke emissiereducties nodig zijn om de opwarming van de aarde beneden de twee graden te houden. Het is voor het eerst dat zowel de VS, China, India en Brazilië dit EU-doel expliciet onderschrijven. De huidige voorstellen van rijke landen om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen leiden echter waarschijnlijk tot een reductie van 12-18% ten opzichte van 1990, terwijl 25-40% nodig is om het tweegradendoel te bereiken. Verdergaande acties van de VS met betrekking tot voorkomen van ontbossing in ontwikkelingslanden en het voorkomen van ‘hot air’ zouden het reductie percentage nog kunnen verhogen. De EU blijft bij de toezegging om 30% minder uit te stoten – mits de andere landen met vergelijkbare inspanningen komen. De voorstellen van het Witte Huis zijn nu nog onderwerp van behandeling in de Senaat. Op basis van voorlopige berekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) blijkt dat de voorstellen van China, India en de overige ontwikkelingslanden leiden tot een reductie van de broeikasgassen van 0-10% ten opzichte van ongewijzigd beleid. Veel is afhankelijk van de groei in die landen in de komende jaren. In een scenario met vergelijkbare inspanningen van alle partijen, dat door PBL is ontwikkeld, blijkt dat voor het bereiken van de twee graden doelstelling een reductie van 15-30% door China, India en de gezamenlijke ontwikkelingslanden nodig is.

• Zie publicatie "Sharing the reduction effort to limit global warming to 2 degree C".

Twee onderhandelingssporen

De afgelopen 2 jaar zijn onderhandelingen gevoerd over twee sporen, namelijk het vervolg van het Kyoto Protocol en afspraken over de lange termijn gemeenschappelijke acties onder het Klimaatverdrag. Deze zullen volgend jaar worden voortgezet, met als doel deze tijdens de 16de Conferentie van Partijen in Mexico Stad in december 2010 met een juridisch bindend besluit af te ronden. Het Kopenhagen akkoord heeft hiertoe een stevige impuls gegeven maar een aantal belangrijke punten staan nog open, zoals bindende afspraken over de emissiereducties in 2020, en het oplossen van overschotten aan emissierechten, de zogenaamde hete lucht. Ook zijn er nog geen afspraken gemaakt over het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen door luchtvaart en scheepvaart.

• Zie ook "Too hot to handle? The emission surplus in the Copenhagen negotiations."

Evaluatie in 2015

Het is de bedoeling dat er in 2015 een evaluatie komt van de uitvoering van de nu gemaakte afspraken. In het Kopenhagen akkoord is geen uitspraak gedaan over de na te streven emisisereducties van 2050. Die zullen dan opnieuw aan de orde worden gesteld, rekening houdend met de uitkomsten van de wetenschap. Daarbij zal kunnen worden verwezen naar de rapporten van het Fifth Assessment van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), die uitkomen in 2013-2014. Ook zal in 2015 de wens van Afrika en kleine eilandstaten om de opwarming te beperken tot 1.5 graden naar verwachting opnieuw aan de orde worden gesteld.